Stres - samo zło?

Stres jest ważnym tematem w naszym życiu. Jest go wokół na tyle dużo, że zarządzanie stresem staje się ważną kompetencją życiową. Związany jest z wewnętrznym napięciem i jako taki nie jest niczym specjalnie dobrym lub specjalnie złym.

Problemy rodzą się wtedy, gdy to wewnętrzne napięcie przekracza optymalny poziom i zaczyna szkodzić. Niemal instynktownie każdy wie, co to jest stres, ponieważ doświadczał go wiele razy w różnych sytuacjach. Wielokrotnie także obserwował, jak działają pod wpływem stresu inni ludzie. Zazwyczaj stres rozpatrywany jest w kontekście negatywnym, subtelnie tylko zaznacza się jego pozytywy. W ciągu ostatnich 10 lat zainteresowanie tematyką stresu w Polsce znacznie wzrosło, głównie jeżeli chodzi o środowisko pracy. Cywilizacja rozwija się, przynosi zarówno korzyści, jak i pewne negatywne konsekwencje. Jedną z nich jest wyżej wspomniany stres.

Od dawna słowo stres przestało być tylko i wyłącznie terminem naukowym i przeniknęło do potocznej mowy. Posługujemy się nim bardzo często, określając własne przeżycia czy stan emocjonalny. Problematyką stresu zajmują się obecnie przedstawiciele różnych dyscyplin naukowych, w szczególności medycyny, socjologii, psychologii, pedagogiki czy teorii organizacji i zarządzania.

Życie człowieka nie istniałoby bez stresu. Napięcie nerwowe jest nieodłączną częścią naszego życia. Już w XIX wieku wykryto pewną zależność, rozumianą jako związek przyczynowy, między doznaniem przykrości a wystąpieniem i utrzymywaniem się objawów chorobowych, nie dających się wyjaśnić przez ówczesną medycynę. Objawy te okazały się mieć związek ze stresem. Już we wczesnym okresie swojej twórczości Freud ogłosił, że trauma może prowadzić do nerwicy. Badania na ten temat prowadzono szczególnie po drugiej wojnie światowej, która tak tragicznie wpłynęła na losy jednostek także pod względem psychicznym.

Stres jest to reakcja organizmu na „niekorzystne” bodźce środowiskowe, zwłaszcza zewnętrzne, dzięki której organizm może dostosować się do nowych warunków otoczenia. Różnie można rozpatrywać reakcje na stres. Dystres, czyli tzw. stres negatywny, eustress, czyli tzw. stres pozytywny i neustres, czyli stres neutralny (wielu psychologów kwestionuje jego istnienie).

Stres traktowany jest jako swojego rodzaju choroba, bardzo niejasna jeżeli chodzi o przebieg, jednak zawsze zakończona fatalnymi skutkami.

Człowiek jest dobrze przygotowany do radzenia sobie ze stanami napięcia. Niestety odnosi się to tylko do ich pewnego natężenia i ilości. Gdy pewne możliwości adaptacyjne zostaną wykorzystane, organizm przestaje prawidłowo funkcjonować. Dlatego też jest wiele możliwych do zaobserwowania, bądź gołym okiem, bądź za pomocą specjalistyczne aparatury, objawów stresu.

Ciało różnie reaguje na stresory. Możliwymi zachowaniami naszego organizmu są:
– wzrost ciśnienia tętniczego;
– charakterystyczne zmiany w gospodarce hormonalnej;
– zwiększenie stężenia glukozy we krwi;
– wzrost napięcia mięśniowego;
– przyspieszenie akcji serca;
– przyspieszony, płytki oddech;
– wyostrzenie zmysłów;
– charakterystyczne zmiany w zapisie EEG;
– zwiększona aktywność gruczołów potowych;
– przyspieszona perystaltyka jelit;
– suchość w ustach;
– zwiększone napięcie mięśni gładkich (m.in. skurcz żołądka powodujący bóle psychogenne).

U każdego człowieka pojawiają się pewne indywidualne zachowania w zetknięciu ze stresorami. Pojawiają się tiki nerwowe, drżenie rąk, czy nerwowe chodzenie po pomieszczeniu. Niektórzy w sytuacjach stresowych zamykają się w sobie, tłumiąc emocje, za to inni odwrotnie, nie kontrolują swoich wybuchów gniewu lub płaczu. Niektóre z objawów są lepiej, a inni gorzej zauważalne.

Biorąc pod uwagę liczne zmiany zachodzące w organizmie pod wpływem stresu (np. wzrost ciśnienia krwi, zmiany w chemizmie krwi, wzrost napięcia mięśniowego, zwiększony poziom wydzielania niektórych hormonów i osłabienie funkcjonowania układu immunologicznego) oraz zmiany w zachowaniu się osób przeżywających stres można stwierdzić, że stres musi spowodować zaburzenia w zdrowiu, jeśli jest intensywny i utrzymuje się długi czas. Wniosek ten ma swoje potwierdzenie w badaniach. Dla każdego człowieka rodzaj i wielkość stresu, z jakimi sobie poradzi, są inne. Każdy człowiek ma jednak pewien punkt krytyczny, po którego przekroczeniu zaczyna się choroba. Może być to napięcie, lub długotrwałe zmęczenie. Wiąże się z tym bezsenność, apatia, natrętne myśli, uzależnienia a nawet napady lęku. Długotrwały stres może prowadzić także do obsesji, neurozy bądź depresji. Gdy pojawi się fizyczne załamanie, organizm traci odporność na zakażenia wirusowe. Wiąże się to z infekcjami, problemami z trawieniem czy alergią. Mogą pojawić się takie objawy jak wypadanie czy siwienie włosów, migreny i bóle głowy i pleców a także problemy seksualne. Udowodnione jest, że stres wpływa nie tylko na naszą psychikę, ale także na fizjologię, przez co czasem mogą być problemy ze zdiagnozowaniem przyczyn dolegliwości pacjenta.

Jak radzić sobie ze stresem?

Wybór techniki terapii zazwyczaj zależy od pacjenta, większość z nich wymaga konsultacji z wykwalifikowanym terapeutą lub trenerem. Gdy stres jest długotrwały i doprowadził do poważnych zmian w psychice, niezbędna jest pomoc psychologiczna, jeśli jednak mowa o stresie krótkotrwałym, nie powodujących na razie żadnych zmian w zachowaniu, wystarczą zwykłe techniki relaksacyjne.

Bardzo popularną techniką jest akupunktura i akupresura. Techniki te polegają na drażnieniu odpowiednich części ludzkiego ciała za pomocą igieł (akupunktura), bądź palców lub tępo zakończonych pałeczek (akupresura). Można zastosować homeopatię a także kręgarstwo. Często polecana jest hydroterapia, aromaterapia, osteopatia (łagodne zabiegi) i naturopatia (dążenie do równowagi z przyrodą).

Jakie są ogólne techniki antystresowe? Ważne jest, aby czynność, która ma nas odstresować, była odmienna od tej, która nas zestresowała. Gdy nasza praca jest fizyczna, relaksować powinniśmy się oddając rozrywkom umysłowym, natomiast gry praca jest umysłowa, to rozrywkom fizycznym. Warto zadbać o to, aby w naszym życiu nie zabrakło drobnych przyjemności, znakomicie nadających się do walki ze stresorami. Istnieje wiele praktycznych technik, które pozwalają osiągnąć optymalną efektywność pracy. Dobór danej techniki zależy od przyczyny, która wywołał stres oraz od sytuacji, w której to nastąpiło.

Psychologiczne techniki redukcji poziomu stresu:

– Przewidywalność sytuacji i możliwość uniknięcia
• Powtarzanie:
Psychiczne przygotowanie się do sytuacji i wyobrażenie sobie jej przebiegu.
• Planowanie:
Przemyślenie rozmaitych zachowań w danej sytuacji.
• Unikanie:
Próba uniknięcia udziału w zdarzeniu stresującym

– Obniżanie rangi zdarzenia
Obniżanie wartości zdarzenia, które pomaga zredukować poziom stresu.

– Obniżanie stopnia niepewności
Zdobycie niezbędnych informacji, aby uzupełnić nasze deficyty.

– Obiektywne spojrzenie na sytuację
Zastanowienie się nad tym, czy istnieją racjonalne powody naszego stresu.

– Pozytywne myślenie i afirmacja
Zmiana destrukcyjnego obrazu siebie.

– Sugestia i hipnoza
Oddziaływanie na podświadomość.

Odporność na stres w pracy i sposoby radzenia sobie z nią zależą od indywidualności osób zainteresowanych. Należy przede wszystkim zrozumieć dlaczego pojawiają się stresory i jak można je wyeliminować.

Tak. Lubię mówić o stresie. Pisałam o nim wiele prac na studiach. Czy sama umiem sobie radzić ze stresem? Odmawiam komentarza:)